===============================================================================
= W i t a j w t u t o r i a l u V I M - a - Wersja 1.7. =
===============================================================================

Vim to pot�żny edytor, który posiada wiele polece�, zbyt dużo, by
wyja�ni� je wszystkie w tym tutorialu. Ten przewodnik ma nauczy�
Ci� pos�ugiwa� si� wystarczaj�co wieloma komendami, by� móg� �atwo
używa� Vima jako edytora ogólnego przeznaczenia.

Czas potrzebny na uko�czenie tutoriala to 25 do 30 minut i zależy
od tego jak wiele czasu sp�dzisz na eksperymentowaniu.

UWAGA:
Polecenia wykonywane w czasie lekcji zmodyfikuj� tekst. Zrób
wcze�niej kopi� tego pliku do �wicze� (je�li zacz��e� komend�
"vimtutor", to już pracujesz na kopii).

Pami�taj, że przewodnik ten zosta� zaprojektowany do nauki poprzez
�wiczenia. Oznacza to, że musisz wykonywa� polecenia, by nauczy� si� ich
prawid�owo. Je�li b�dziesz jedynie czyta� tekst, szybko zapomnisz wiele
polece�!

Teraz upewnij si�, że nie masz wci�ni�tego Caps Locka i wciskaj j
tak d�ugo dopóki Lekcja 1.1. nie wype�ni ca�kowicie ekranu.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.1.: PORUSZANIE SI� KURSOREM

** By wykona� ruch kursorem, wci�nij h, j, k, l jak pokazano. **

^
k Wskazówka: h jest po lewej
< h l > l jest po prawej
j j wygl�da jak strza�ka w dó�
v
1. Poruszaj kursorem dopóki nie b�dziesz pewien, że pami�tasz polecenia.

2. Trzymaj j tak d�ugo aż b�dzie si� powtarza�.
Teraz wiesz jak doj�� do nast�pnej lekcji.

3. Używaj�c strza�ki w dó� przejdź do nast�pnej lekcji.

Uwaga: Je�li nie jeste� pewien czego� co wpisa�e�, wci�nij <ESC>, by wróci� do
trybu Normal. Wtedy powtórz polecenie.

Uwaga: Klawisze kursora także powinny dzia�a�, ale używaj�c hjkl b�dziesz
w stanie porusza� si� o wiele szybciej, jak si� tylko przyzwyczaisz.
Naprawd�!

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.2.: WYCHODZENIE Z VIM-a

!! UWAGA: Przed wykonaniem jakiegokolwiek polecenia przeczytaj ca�� lekcj� !!

1. Wci�nij <ESC> (aby upewni� si�, że jeste� w trybie Normal).
2. Wpisz: :q!<ENTER>.
To spowoduje wyj�cie z edytora PORZUCAJ�C wszelkie zmiany, jakie
zd�ży�e� zrobi�. Je�li chcesz zapami�ta� zmiany i wyj��,
wpisz: :wq<ENTER>

3. Kiedy widzisz znak zach�ty pow�oki wpisz komend�, żeby wróci�
do tutoriala. Czyli: vimtutor<ENTER>

4. Je�li chcesz zapami�ta� polecenia, wykonaj kroki 1. do 3., aby
wyj�� i wróci� do edytora.

UWAGA: :q!<ENTER> porzuca wszelkie zmiany jakie zrobi�e�. W nast�pnych
lekcjach dowiesz si� jak je zapami�tywa�.

5. Przenie� kursor do lekcji 1.3.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.3.: EDYCJA TEKSTU - KASOWANIE

** Wci�nij x aby usun�� znak pod kursorem. **

1. Przenie� kursor do linii poniżej oznaczonej --->.

2. By poprawi� b��dy, naprowadź kursor na znak do usuni�cia.

3. Wci�nij x aby usun�� niechciany znak.

4. Powtarzaj kroki 2. do 4. dopóki zdanie nie jest poprawne.

---> Kkrowa prrzeskoczy�a prrzez ksii�życc.

5. Teraz, kiedy zdanie jest poprawione, przejdź do Lekcji 1.4.

UWAGA: Ucz si� przez �wiczenie, nie wkuwanie.





~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.4.: EDYCJA TEKSTU - INSERT (wprowadzanie)


** Wci�nij i aby wstawi� tekst. **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->.

2. Aby poprawi� pierwszy wiersz, ustaw kursor na pierwszym znaku PO tym,
gdzie tekst ma by� wstawiony.

3. Wci�nij i a nast�pnie wpisz konieczne poprawki.

4. Po poprawieniu b��du wci�nij <ESC>, by wróci� do trybu Normal.
Powtarzaj kroki 2. do 4., aby poprawi� ca�e zdanie.

---> W tej brkje troch� .
---> W tej linii brakuje troch� tekstu.

5. Kiedy czujesz si� swobodnie wstawiaj�c tekst, przejdź do
podsumowania poniżej.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.5.: EDYCJA TEKSTU - APPENDING (dodawanie)


** Wci�nij A by doda� tekst. **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->.
Nie ma znaczenia, który to b�dzie znak.

2. Wci�nij A i wpisz odpowiednie dodatki.

3. Kiedy tekst zosta� dodany, wci�nij <ESC> i wró� do trybu Normalnego.

4. Przenie� kursor do drugiej linii oznaczonej ---> i powtórz kroki 2. i 3.,
aby poprawi� zdanie.

---> Brakuje tu tro
Brakuje tu troch� tekstu.
---> Tu też troch� bra
Tu też troch� brakuje.

5. Kiedy już utrwali�e� �wiczenie, przejdź do lekcji 1.6.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 1.6.: EDYCJA PLIKU

** Użyj :wq aby zapisa� plik i wyj��. **

!! UWAGA: zanim wykonasz jakiekolwiek polecenia przeczytaj ca�� lekcj� !!

1. Zako�cz tutorial tak jak w lekcji 1.2.: :q!
lub, je�li masz dost�p do innego terminala, wykonaj kolejne kroki tam.

2. W pow�oce wydaj polecenie: vim tutor<ENTER>
"vim" jest poleceniem uruchamiaj�cym edytor Vim. 'tutor' to nazwa pliku,
jaki chcesz edytowa�. Użyj pliku, który może zosta� zmieniony.

3. Dodaj i usu� tekst tak, jak si� nauczy�e� w poprzednich lekcjach.

4. Zapisz plik ze zmianami i opu�� Vima: :wq<ENTER>

5. Je�li zako�czy�e� vimtutor w kroku 1., uruchom go ponownie i przejdź
do podsumowania poniżej.

6. Po przeczytaniu wszystkich kroków i ich zrozumieniu: wykonaj je.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 1. PODSUMOWANIE

1. Poruszasz kursorem używaj�c "strza�ek" i klawiszy hjkl .
h (w lewo) j (w dó�) k (do góry) l (w prawo)

2. By wej�� do Vima, (z pow�oki) wpisz:
vim NAZWA_PLIKU<ENTER>

3. By wyj�� z Vima, wpisz:
<ESC> :q!<ENTER> by usun�� wszystkie zmiany.
LUB: <ESC> :wq<ENTER> by zmiany zachowa�.

4. By usun�� znak pod kursorem, wci�nij: x

5. By wstawi� tekst przed kursorem lub doda�:
i wpisz tekst <ESC> wstawi przed kursorem
A wpisz tekst <ESC> doda na ko�cu linii

UWAGA: Wci�ni�cie <ESC> przeniesie Ci� z powrotem do trybu Normal
lub odwo�a niechciane lub cz��ciowo wprowadzone polecenia.

Teraz możemy kontynuowa� i przej�� do Lekcji 2.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.1.: POLECENIE DELETE (usuwanie)


** Wpisz dw by usun�� wyraz. **

1. Wci�nij <ESC>, by upewni� si�, że jeste� w trybie Normal.

2. Przenie� kursor do linii poniżej oznaczonej --->.

3. Przesu� kursor na pocz�tek wyrazu, który chcesz usun��.

4. Wpisz dw by usun�� wyraz.

UWAGA: Litera d pojawi si� na dole ekranu. Vim czeka na wpisanie w .
Je�li zobaczysz inny znak, oznacza to, że wpisa�e� co� źle; wci�nij
<ESC> i zacznij od pocz�tku.

---> Jest tu par� papier wyrazów, które kamie� nie należ� do nożyce tego zdania.

5. Powtarzaj kroki 3. i 4. dopóki zdanie nie b�dzie poprawne, potem
przejdź do Lekcji 2.2.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.2.: WI�CEJ POLECE� USUWAJ�CYCH


** Wpisz d$ aby usun�� tekst do ko�ca linii. **

1. Wci�nij <ESC> aby si� upewni�, że jeste� w trybie Normal.

2. Przenie� kursor do linii poniżej oznaczonej --->.

3. Przenie� kursor do ko�ca poprawnego zdania (PO pierwszej . ).

4. Wpisz d$ aby usun�� reszt� linii.

---> Kto� wpisa� koniec tego zdania dwukrotnie. zdania dwukrotnie.


5. Przejdź do Lekcji 2.3., by zrozumie� co si� sta�o.





~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.3.: O OPERATORACH I RUCHACH


Wiele polece� zmieniaj�cych tekst jest z�ożonych z operatora i ruchu.
Format dla polecenia usuwaj�cego z operatorem d jest nast�puj�cy:

d ruch

gdzie:
d - operator usuwania.
ruch - na czym polecenie b�dzie wykonywane (lista poniżej).

Krótka lista ruchów:
w - do pocz�tku nast�pnego wyrazu WY��CZAJ�C pierwszy znak.
e - do ko�ca bież�cego wyrazu, W��CZAJ�C ostatni znak.
$ - do ko�ca linii, W��CZAJ�C ostatni znak.

W ten sposób wpisanie de usunie znaki od kursora do ko�ca wyrazu.

UWAGA: Wpisanie tylko ruchu w trybie Normal bez operatora przeniesie kursor
tak, jak to okre�lono.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.4.: UŻYCIE MNOŻNIKA DLA RUCHU


** Wpisanie liczby przed ruchem powtarza ruch odpowiedni� ilo�� razy. **

1. Przenie� kursor na pocz�tek linii poniżej zaznaczonej --->.

2. Wpisz 2w aby przenie�� kursor o dwa wyrazy do przodu.

3. Wpisz 3e aby przenie�� kursor do ko�ca trzeciego wyrazu w przód.

4. Wpisz 0 (zero), aby przenie�� kursor na pocz�tek linii.

5. Powtórz kroki 2. i 3. z innymi liczbami.


---> To jest zwyk�y wiersz z wyrazami, po których możesz si� porusza�.

6. Przejdź do lekcji 2.5.



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.5.: UŻYCIE MNOŻNIKA, BY WI�CEJ USUN��


** Wpisanie liczby z operatorem powtarza go odpowiedni� ilo�� razy. **

W wyżej wspomnianej kombinacji operatora usuwania i ruchu podaj mnożnik
przed ruchem, by wi�cej usun��:
d liczba ruch

1. Przenie� kursor do pierwszego wyrazu KAPITALIKAMI w linii zaznaczonej --->.

2. Wpisz 2dw aby usun�� dwa wyrazy KAPITALIKAMI.

3. Powtarzaj kroki 1. i 2. z innymi mnożnikami, aby usun�� kolejne wyrazy
KAPITALIKAMI jednym poleceniem

---> ta ASD WE linia QWE ASDF ZXCV FG wyrazów zosta�a ERT FGH CF oczyszczona.

UWAGA: Mnożnik pomi�dzy operatorem d i ruchem dzia�a podobnie do ruchu bez
operatora.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.6.: OPEROWANIE NA LINIACH


** Wpisz dd aby usun�� ca�� lini�. **

Z powodu cz�sto�ci usuwania ca�ych linii, projektanci Vi zdecydowali, że
b�dzie �atwiej wpisa� dwa razy d aby usun�� lini�.

1. Przenie� kursor do drugiego zdania z wierszyka poniżej.
2. Wpisz dd aby usun�� wiersz.
3. Teraz przenie� si� do czwartego wiersza.
4. Wpisz 2dd aby usun�� dwa wiersze.

---> 1) Róże s� czerwone,
---> 2) B�oto jest fajne,
---> 3) Fio�ki s� niebieskie,
---> 4) Mam samochód,
---> 5) Zegar podaje czas,
---> 6) Cukier jest s�odki,
---> 7) I ty też.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 2.7.: POLECENIE UNDO (cofnij)


** Wci�nij u aby cofn�� skutki ostatniego polecenia.
U za�, by cofn�� skutki dla ca�ej linii. **

1. Przenie� kursor do zdania poniżej oznaczonego ---> i umie�� go na
pierwszym b��dzie.
2. Wpisz x aby usun�� pierwszy niechciany znak.
3. Teraz wci�nij u aby cofn�� skutki ostatniego polecenia.
4. Tym razem popraw wszystkie b��dy w linii używaj�c polecenia x .
5. Teraz wci�nij wielkie U aby przywróci� lini� do oryginalnego stanu.
6. Teraz wci�nij u kilka razy, by cofn�� U i poprzednie polecenia.
7. Teraz wpisz CTRL-R (trzymaj równocze�nie wci�ni�te klawisze CTRL i R)
kilka razy, by cofn�� cofni�cia.

---> Poopraw b��dyyy w teej liniii i zaamiie� je prrzez coofnij.

8. To s� bardzo pożyteczne polecenia.

Przejdź teraz do podsumowania Lekcji 2.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 2. PODSUMOWANIE


1. By usun�� znaki od kursora do nast�pnego wyrazu, wpisz: dw
2. By usun�� znaki od kursora do ko�ca linii, wpisz: d$
3. By usun�� ca�� lini�: dd
4. By powtórzy� ruch, poprzedź go liczb�: 2w
5. Format polecenia zmiany to:
operator [liczba] ruch
gdzie:
operator - to, co trzeba zrobi� (np. d dla usuwania)
[liczba] - opcjonalne, ile razy powtórzy� ruch
ruch - przenosi nad tekstem do operowania, takim jak w (wyraz),
$ (do ko�ca linii) etc.

6. By przej�� do pocz�tku linii, użyj zera: 0
7. By cofn�� poprzednie polecenie, wpisz: u (ma�e u)
By cofn�� wszystkie zmiany w linii, wpisz: U (wielkie U)
By cofn�� cofni�cie, wpisz: CTRL-R



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 3.1.: POLECENIE PUT (wstaw)


** Wpisz p by wstawi� ostatnie usuni�cia za kursorem. **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii ---> poniżej.

2. Wpisz dd aby usun�� lini� i przechowa� j� w rejestrze Vima.

3. Przenie� kursor do linii c), POWYŻEJ tej, gdzie usuni�ta linia powinna
si� znajdowa�.

4. Wci�nij p by wstawi� lini� poniżej kursora.

5. Powtarzaj kroki 2. do 4. aż znajd� si� w odpowiednim porz�dku.

---> d) Jak dwa anio�ki.
---> b) Na dole fio�ki,
---> c) A my si� kochamy,
---> a) Na górze róże,


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 3.2.: POLECENIE REPLACE (zast�p)


** Wpisz rx aby zast�pi� znak pod kursorem na x . **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->

2. Ustaw kursor na pierwszym b��dzie.

3. Wpisz r a potem znak jaki powinien go zast�pi�.

4. Powtarzaj kroki 2. i 3. dopóki pierwsza linia nie b�dzie taka, jak druga.

---> Kjedy ten wiersz bi� wstókiwany, kto� wcizn�� per� z�ych klawirzy!
---> Kiedy ten wiersz by� wstukiwany, kto� wcisn�� par� z�ych klawiszy!

5. Teraz czas na Lekcj� 3.3.


UWAGA: Pami�taj, by uczy� si� �wicz�c, a nie pami�ciowo.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 3.3.: OPERATOR CHANGE (zmie�)

** By zmieni� do ko�ca wyrazu, wpisz ce . **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->.

2. Umie�� kursor na u w lunos.

3. Wpisz ce i popraw wyraz (w tym wypadku wstaw inia ).

4. Wci�nij <ESC> i przejdź do nast�pnej planowanej zmiany.

5. Powtarzaj kroki 3. i 4. dopóki pierwsze zdanie nie b�dzie takie same,
jak drugie.

---> Ta lunos ma pire s�ów, które tżina zbnic użifajonc pcmazu zmie�.
---> Ta linia ma par� s�ów, które trzeba zmieni� używaj�c polecenia zmie�.

Zauważ, że ce nie tylko zamienia wyraz, ale także zmienia tryb na
Insert (wprowadzanie).


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 3.4.: WI�CEJ ZMIAN UŻYWAJ�C c


** Polecenie change używa takich samych ruchów, jak delete. **

1. Operator change dzia�a tak samo, jak delete. Format wygl�da tak:

c [liczba] ruch

2. Ruchy s� także takie same, np.: w (wyraz), $ (koniec linii) etc.

3. Przenie� si� do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->

4. Ustaw kursor na pierwszym b��dzie.

5. Wpisz c$ , popraw koniec wiersza i wci�nij <ESC>.

---> Koniec tego wiersza musi by� poprawiony, aby wygl�da� tak, jak drugi.
---> Koniec tego wiersza musi by� poprawiony używaj�c polecenia c$ .

UWAGA: Możesz używa� <BS> aby poprawia� b��dy w czasie pisania.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 3. PODSUMOWANIE


1. Aby wstawi� tekst, który zosta� wcze�niej usuni�ty wci�nij p . To
polecenie wstawia skasowany tekst PO kursorze (je�li ca�a linia
zosta�a usuni�ta, zostanie ona umieszczona w linii poniżej kursora).

2. By zamieni� znak pod kursorem, wci�nij r a potem znak, który ma zast�pi�
oryginalny.

3. Operator change pozwala Ci na zast�pienie od kursora do miejsca, gdzie
zabra�by Ci� ruch. Np. wpisz ce aby zamieni� tekst od kursora do ko�ca
wyrazu, c$ aby zmieni� tekst do ko�ca linii.

4. Format do polecenia change (zmie�):

c [liczba] obiekt

Teraz przejdź do nast�pnej lekcji.



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 4.1.: PO�OŻENIE KURSORA ORAZ STATUS PLIKU

** Naci�nij CTRL-G aby zobaczy� swoje po�ożenie w pliku i status
pliku. Naci�nij G aby przej�� do linii w pliku. **

UWAGA: Przeczytaj ca�� lekcj� zanim wykonasz jakie� polecenia!!!

1. Przytrzymaj klawisz CTRL i wci�nij g . Używamy notacji CTRL-G.
Na dole strony pojawi si� pasek statusu z nazw� pliku i pozycj� w pliku.
Zapami�taj numer linii dla potrzeb kroku 3.

UWAGA: Możesz też zobaczy� pozycj� kursora w prawym, dolnym rogu ekranu.
Dzieje si� tak kiedy ustawiona jest opcja 'ruler' (wi�cej w lekcji 6.).

2. Wci�nij G aby przej�� na koniec pliku.
Wci�nij gg aby przej�� do pocz�tku pliku.

3. Wpisz numer linii, w której by�e� a potem G . To przeniesie Ci�
z powrotem do linii, w której by�e� kiedy wcisn��e� CTRL-G.

4. Je�li czujesz si� wystarczaj�co pewnie, wykonaj kroki 1-3.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 4.2.: POLECENIE SZUKAJ


** Wpisz / a nast�pnie wyrażenie, aby je znaleź�. **

1. W trybie Normal wpisz / . Zauważ, że znak ten oraz kursor pojawi�
si� na dole ekranu tak samo, jak polecenie : .

2. Teraz wpisz b�ond<ENTER> . To jest s�owo, którego chcesz szuka�.

3. By szuka� tej samej frazy ponownie, po prostu wci�nij n .
Aby szuka� tej frazy w przeciwnym, kierunku wci�nij N .

4. Je�li chcesz szuka� frazy do ty�u, użyj polecenia ? zamiast / .

5. Aby wróci� gdzie by�e�, wci�nij CTRL-O. Powtarzaj, by wróci� dalej. CTRL-I
idzie do przodu.

Uwaga: 'b�ond' to nie jest metoda, by przeliterowa� b��d; 'b�ond' to b��d.
Uwaga: Kiedy szukanie osi�gnie koniec pliku, b�dzie kontynuowane od pocz�tku
o ile opcja 'wrapscan' nie zosta�a przestawiona.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 4.3.: W POSZUKIWANIU PARUJ�CYCH NAWIAS�W


** Wpisz % by znaleź� paruj�cy ), ], lub } . **

1. Umie�� kursor na którym� z (, [, lub { w linii poniżej oznaczonej --->.

2. Teraz wpisz znak % .

3. Kursor powinien si� znaleź� na paruj�cym nawiasie.

4. Wci�nij % aby przenie�� kursor z powrotem do paruj�cego nawiasu.

5. Przenie� kursor do innego (,),[,],{ lub } i zobacz co robi % .

---> To ( jest linia testowa z (, [, ] i {, } . ))

Uwaga: Ta funkcja jest bardzo użyteczna w debuggowaniu programu
z niesparowanymi nawiasami!



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 4.4.: POLECENIE SUBSTITUTE (zamiana)


** Wpisz :s/stary/nowy/g aby zamieni� 'stary' na 'nowy'. **

1. Przenie� kursor do linii poniżej oznaczonej --->.

2. Wpisz :s/czaas/czas<ENTER> . Zauważ, że to polecenie zmienia
tylko pierwsze wyst�pienie 'czaas' w linii.

3. Teraz wpisz :s/czaas/czas/g . Dodane g oznacza zamian� (substytucj�)
globalnie w ca�ej linii. Zmienia wszystkie wyst�pienia 'czaas' w linii.

---> Najlepszy czaas na zobaczenie naj�adniejszych kwiatów to czaas wiosny.

4. Aby zmieni� wszystkie wyst�pienia �a�cucha znaków pomi�dzy dwoma liniami,
wpisz: :#,#s/stare/nowe/g gdzie #,# s� numerami linii ograniczaj�cych
region, gdzie ma nast�pi� zamiana.
wpisz :%s/stare/nowe/g by zmieni� wszystkie wyst�pienia w ca�ym pliku.
wpisz :%s/stare/nowe/gc by zmieni� wszystkie wyst�pienia w ca�ym
pliku, prosz�c o potwierdzenie za każdym razem.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 4. PODSUMOWANIE

1. CTRL-G pokaże Twoj� pozycj� w pliku i status pliku. SHIFT-G przenosi
Ci� do ko�ca pliku.
G przenosi do ko�ca pliku.
liczba G przenosi do linii [liczba].
gg przenosi do pierwszej linii.

2. Wpisanie / a nast�pnie �a�cucha znaków szuka �a�cucha DO PRZODU.
Wpisanie ? a nast�pnie �a�cucha znaków szuka �a�cucha DO TY�U.
Po wyszukiwaniu wci�nij n by znaleź� nast�pne wyst�pienie szukanej
frazy w tym samym kierunku lub N by szuka� w kierunku przeciwnym.
CTRL-O przenosi do starszych pozycji, CTRL-I do nowszych.

3. Wpisanie % gdy kursor znajduje si� na (,),[,],{, lub } lokalizuje
paruj�cy znak.

4. By zamieni� pierwszy stary na nowy w linii, wpisz :s/stary/nowy
By zamieni� wszystkie stary na nowy w linii, wpisz :s/stary/nowy/g
By zamieni� frazy pomi�dzy dwoma liniami # wpisz :#,#s/stary/nowy/g
By zamieni� wszystkie wyst�pienia w pliku, wpisz :%s/stary/nowy/g
By Vim prosi� Ci� o potwierdzenie, dodaj 'c' :%s/stary/nowy/gc
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 5.1.: JAK WYKONA� POLECENIA ZEWN�TRZNE?


** Wpisz :! a nast�pnie zewn�trzne polecenie, by je wykona�. **

1. Wpisz znajome polecenie : by ustawi� kursor na dole ekranu. To pozwala
na wprowadzenie komendy linii polece�.

2. Teraz wstaw ! (wykrzyknik). To umożliwi Ci wykonanie dowolnego
zewn�trznego polecenia pow�oki.

3. Jako przyk�ad wpisz ls za ! a nast�pnie wci�nij <ENTER>. To polecenie
pokaże spis plików w Twoim katalogu, tak jakby� by� przy znaku zach�ty
pow�oki. Możesz też uży� :!dir je�li ls nie dzia�a.

Uwaga: W ten sposób można wykona� wszystkie polecenia pow�oki.
Uwaga: Wszystkie polecenia : musz� by� zako�czone <ENTER>.
Od tego momentu nie zawsze b�dziemy o tym wspomina�.




~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 5.2.: WI�CEJ O ZAPISYWANIU PLIK�W


** By zachowa� zmiany w tek�cie, wpisz :w NAZWA_PLIKU . **

1. Wpisz :!dir lub :!ls by zobaczy� spis plików w katalogu.
Już wiesz, że musisz po tym wcisn�� <ENTER>.

2. Wybierz nazw� pliku, jaka jeszcze nie istnieje, np. TEST.

3. Teraz wpisz: :w TEST (gdzie TEST jest nazw� pliku jak� wybra�e�.)

4. To polecenie zapami�ta ca�y plik (Vim Tutor) pod nazw� TEST.
By to sprawdzi�, wpisz :!dir lub :!ls żeby znowu zobaczy� list� plików.

Uwaga: Zauważ, że gdyby� teraz wyszed� z Vima, a nast�pnie wszed� ponownie
poleceniem vim TEST , plik by�by dok�adn� kopi� tutoriala, kiedy go
zapisywa�e�.

5. Teraz usu� plik wpisuj�c (MS-DOS): :!del TEST
lub (Unix): :!rm TEST

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 5.3.: WYBRANIE TEKSTU DO ZAPISU


** By zachowa� cz��� pliku, wpisz v ruch :w NAZWA_PLIKU **

1. Przenie� kursor do tego wiersza.

2. Wci�nij v i przenie� kursor do punktu 5. Zauważ, że tekst zosta�
pod�wietlony.

3. Wci�nij znak : . Na dole ekranu pojawi si� :'<,'> .

4. Wpisz w TEST , gdzie TEST to nazwa pliku, który jeszcze nie istnieje.
Upewnij si�, że widzisz :'<,'>w TEST zanim wci�niesz Enter.

5. Vim zapisze wybrane linie do pliku TEST. Użyj :!dir lub :!ls , żeby to
zobaczy�. Jeszcze go nie usuwaj! Użyjemy go w nast�pnej lekcji.

UWAGA: Wci�ni�cie v zaczyna tryb Wizualny. Możesz porusza� kursorem, by
zmieni� rozmiary zaznaczenia. Możesz też uży� operatora, by zrobi� co�
z tekstem. Na przyk�ad d usuwa tekst.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 5.4.: WSTAWIANIE I ��CZENIE PLIK�W


** By wstawi� zawarto�� pliku, wpisz :r NAZWA_PLIKU **

1. Umie�� kursor tuż powyżej tej linii.

UWAGA: Po wykonaniu kroku 2. zobaczysz tekst z Lekcji 5.3. Potem przejdź
do DO�U, by zobaczy� ponownie t� lekcj�.

2. Teraz wczytaj plik TEST używaj�c polecenia :r TEST , gdzie TEST
jest nazw� pliku.
Wczytany plik jest umieszczony poniżej linii z kursorem.

3. By sprawdzi� czy plik zosta� wczytany, cofnij kursor i zobacz, że
teraz s� dwie kopie Lekcji 5.3., orygina� i kopia z pliku.

UWAGA: Możesz też wczyta� wyj�cie zewn�trznego polecenia. Na przyk�ad
:r !ls wczytuje wyj�cie polecenia ls i umieszcza je pod poniżej
kursora.


~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 5. PODSUMOWANIE


1. :!polecenie wykonuje polecenie zewn�trzne.

Użytecznymi przyk�adami s�:

:!dir - pokazuje spis plików w katalogu.

:!rm NAZWA_PLIKU - usuwa plik NAZWA_PLIKU.

2. :w NAZWA_PLIKU zapisuje obecny plik Vima na dysk z nazw� NAZWA_PLIKU.

3. v ruch :w NAZWA_PLIKU zapisuje Wizualnie wybrane linie do NAZWA_PLIKU.

4. :r NAZWA_PLIKU wczytuje z dysku plik NAZWA_PLIKU i wstawia go do
bież�cego pliku poniżej kursora.

5. :r !dir wczytuje wyj�cie polecenia dir i umieszcza je poniżej kursora.



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 6.1.: POLECENIE OPEN (otwórz)


** Wpisz o by otworzy� lini� poniżej kursora i przenie�� si� do
trybu Insert (wprowadzanie). **

1. Przenie� kursor do linii poniżej oznaczonej --->.

2. Wpisz o (ma�e), by otworzy� lini� PONIŻEJ kursora i przenie�� si�
do trybu Insert (wprowadzanie).

3. Wpisz troch� tekstu i wci�nij <ESC> by wyj�� z trybu Insert (wprowadzanie).

---> Po wci�ni�ciu o kursor znajdzie si� w otwartej linii w trybie Insert.

4. By otworzy� lini� POWYŻEJ kursora, wci�nij wielkie O zamiast ma�ego
o . Wypróbuj to na linii poniżej.

---> Otwórz lini� powyżej wciskaj�c SHIFT-O gdy kursor b�dzie na tej linii.



~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 6.2.: POLECENIE APPEND (dodaj)


** Wpisz a by doda� tekst ZA kursorem. **

1. Przenie� kursor do pocz�tku pierwszej linii poniżej oznaczonej --->

2. Wciskaj e dopóki kursor nie b�dzie na ko�cu li .

3. Wpisz a (ma�e), aby doda� tekst ZA znakiem pod kursorem.

4. Doko�cz wyraz tak, jak w linii poniżej. Wci�nij <ESC> aby opu�ci� tryb
Insert.

5. Użyj e by przej�� do kolejnego niedoko�czonego wyrazu i powtarzaj kroki
3. i 4.

---> Ta li poz Ci �wi dodaw teks do ko� lin
---> Ta linia pozwoli Ci �wiczy� dodawanie tekstu do ko�ca linii.

Uwaga: a , i oraz A prowadz� do trybu Insert, jedyn� różnic� jest miejsce,
gdzie nowe znaki b�d� dodawane.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 6.3.: INNA WERSJA REPLACE (zamiana)


** Wpisz wielkie R by zamieni� wi�cej niż jeden znak. **

1. Przenie� kursor do pierwszej linii poniżej oznaczonej --->. Przenie�
kursor do pierwszego xxx .

2. Wci�nij R i wpisz numer poniżej w drugiej linii, tak, że zast�pi on
xxx.

3. Wci�nij <ESC> by opu�ci� tryb Replace. Zauważ, że reszta linii pozostaje
niezmieniona.

5. Powtarzaj kroki by wymieni� wszystkie xxx.

---> Dodanie 123 do xxx daje xxx.
---> Dodanie 123 do 456 daje 579.

UWAGA: Tryb Replace jest jak tryb Insert, ale każdy znak usuwa istniej�cy
znak.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 6.4.: KOPIOWANIE I WKLEJANIE TEKSTU


** użyj operatora y aby skopiowa� tekst i p aby go wklei� **

1. Przejdź do linii oznaczonej ---> i umie�� kursor za "a)".

2. Wejdź w tryb Wizualny v i przenie� kursor na pocz�tek "pierwszy".

3. Wci�nij y aby kopiowa� (yankowa�) pod�wietlony tekst.

4. Przenie� kursor do ko�ca nast�pnej linii: j$

5. Wci�nij p aby wklei� (wpakowa�) tekst. Dodaj: a drugi<ESC> .

6. Użyj trybu Wizualnego, aby wybra� " element.", yankuj go y , przejdź do
ko�ca nast�pnej linii j$ i upakuj tam tekst z p .

---> a) to jest pierwszy element.
b)
Uwaga: możesz uży� y jako operatora; yw kopiuje jeden wyraz.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 6.5.: USTAWIANIE OPCJI


** Ustawianie opcji tak, by szukaj lub substytucja ignorowa�y wielko�� liter **

1. Szukaj 'ignore' wpisuj�c: /ignore<ENTER>
Powtórz szukanie kilka razy naciskaj�c klawisz n .

2. Ustaw opcj� 'ic' (Ignore case -- ignoruj wielko�� liter) poprzez
wpisanie: :set ic

3. Teraz szukaj 'ignore' ponownie wciskaj�c: n
Zauważ, że Ignore i IGNORE także s� teraz znalezione.

4. Ustaw opcje 'hlsearch' i 'incsearch': :set hls is

5. Teraz wprowadź polecenie szukaj ponownie i zobacz co si� zdarzy:
/ignore<ENTER>

6. Aby wy��czy� ignorowanie wielko�ci liter: :set noic

Uwaga: Aby usun�� pod�wietlanie dopasowa�, wpisz: :nohlsearch
Uwaga: Aby ignorowa� wielko�� liter dla jednego wyszukiwania: /ignore\c<ENTER>
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 6. PODSUMOWANIE


1. Wpisanie o otwiera lini� PONIŻEJ kursora.
Wpisanie O otwiera lini� POWYŻEJ kursora.

2. Wpisanie a wstawia tekst ZA znakiem, na którym jest kursor.
Wpisanie A dodaje tekst na ko�cu linii.

3. Polecenie e przenosi do ko�ca wyrazu.
4. Operator y yankuje (kopiuje) tekst, p pakuje (wkleja) go.
5. Wpisanie wielkiego R wprowadza w tryb Replace (zamiana) dopóki
nie zostanie wci�ni�ty <ESC>.
6. Wpisanie ":set xxx" ustawia opcj� "xxx". Niektóre opcje:
'ic' 'ignorecase' ignoruj wielko�� znaków
'is' 'incsearch' pokaż cz��ciowe dopasowania
'hls' 'hlsearch' pod�wietl wszystkie dopasowania
Możesz uży� zarówno d�ugiej, jak i krótkiej formy.
7. Dodaj "no", aby wy��czy� opcj�: :set noic





~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 7.1. JAK UZYSKA� POMOC?

** Użycie systemu pomocy on-line **

Vim posiada bardzo dobry system pomocy on-line. By zacz��, spróbuj jednej
z trzech możliwo�ci:
- wci�nij klawisz <HELP> (je�li taki masz)
- wci�nij klawisz <F1> (je�li taki masz)
- wpisz :help<ENTER>

Przeczytaj tekst w oknie pomocy, aby dowiedzie� si� jak dzia�a pomoc.
wpisz CTRL-W CTRL-W aby przeskoczy� z jednego okna do innego
wpisz :q<ENTER> aby zamkn�� okno pomocy.

Możesz też znaleź� pomoc na każdy temat podaj�c argument polecenia ":help".
Spróbuj tych (nie zapomnij wcisn�� <ENTER>):

:help w
:help c_CTRL-D
:help insert-index
:help user-manual
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
LEKCJA 7.2. TWORZENIE SKRYPTU STARTOWEGO

** W��cz możliwo�ci Vima **

Vim ma o wiele wi�cej możliwo�ci niż Vi, ale wi�kszo�� z nich jest domy�lnie
wy��czona. Je�li chcesz w��czy� te możliwo�ci na starcie musisz utworzy�
plik "vimrc".

1. Pocz�tek edycji pliku "vimrc" zależy od Twojego systemu:
:edit ~/.vimrc dla Uniksa
:edit $VIM/_vimrc dla MS-Windows
2. Teraz wczytaj przyk�adowy plik "vimrc":
:read $VIMRUNTIME/vimrc_example.vim
3. Zapisz plik:
:w

Nast�pnym razem, gdy zaczniesz prac� w Vimie b�dzie on używa� pod�wietlania
sk�adni. Możesz doda� wszystkie swoje ulubione ustawienia do tego pliku
"vimrc".
Aby uzyska� wi�cej informacji, wpisz :help vimrc-intro

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 7.3.: UZUPE�NIANIE


** Uzupe�nianie linii polece� z CTRL-D i <TAB> **

1. Upewnij si�, że Vim nie jest w trybie kompatybilno�ci: :set nocp

2. Zerknij, jakie pliki s� w bież�cym katalogu: :!ls lub :!dir

3. Wpisz pocz�tek polecenia: :e

4. Wci�nij CTRL-D i Vim pokaże list� polece�, jakie zaczynaj� si� na "e".

5. Wci�nij <TAB> i Vim uzupe�ni polecenie do ":edit".

6. Dodaj spacj� i zacznij wpisywa� nazw� istniej�cego pliku: :edit FIL

7. Wci�nij <TAB>. Vim uzupe�ni nazw� (je�li jest niepowtarzalna).

UWAGA: Uzupe�nianie dzia�a dla wielu polece�. Spróbuj wcisn�� CTRL-D i <TAB>.
Użyteczne zw�aszcza przy :help .
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Lekcja 7. PODSUMOWANIE


1. Wpisz :help albo wci�nij <F1> lub <Help> aby otworzy� okno pomocy.

2. Wpisz :help cmd aby uzyska� pomoc o cmd .

3. Wpisz CTRL-W CTRL-W aby przeskoczy� do innego okna.

4. Wpisz :q aby zamkn�� okno pomocy.

5. Utwórz plik startowy vimrc aby zachowa� wybrane ustawienia.

6. Po poleceniu : , wci�nij CTRL-D aby zobaczy� możliwe uzupe�nienia.
Wci�nij <TAB> aby uży� jednego z nich.






~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Tutaj si� ko�czy tutorial Vima. Zosta� on pomy�lany tak, aby da� krótki
przegl�d jego możliwo�ci, wystarczaj�cy by� móg� go używa�. Jest on
daleki od kompletno�ci, ponieważ Vim ma o wiele, wiele wi�cej polece�.

Dla dalszej nauki rekomendujemy ksi�żk�:
Vim - Vi Improved - autor Steve Oualline
Wydawca: New Riders
Pierwsza ksi�żka ca�kowicie po�wi�cona Vimowi. Użyteczna zw�aszcza dla
pocz�tkuj�cych. Zawiera wiele przyk�adów i ilustracji.
Zobacz http://iccf-holland.org./click5.html

Starsza pozycja i bardziej o Vi niż o Vimie, ale także warta
polecenia:
Learning the Vi Editor - autor Linda Lamb
Wydawca: O'Reilly & Associates Inc.
To dobra ksi�żka, by dowiedzie� si� niemal wszystkiego, co chcia�by� zrobi�
z Vi. Szósta edycja zawiera też informacje o Vimie.

Po polsku wydano:
Edytor vi. Leksykon kieszonkowy - autor Arnold Robbins
Wydawca: Helion 2001 (O'Reilly).
ISBN: 83-7197-472-8
http://helion.pl/ksiazki/vilek.htm
Jest to ksi�żeczka zawieraj�ca spis polece� vi i jego najważniejszych
klonów (mi�dzy innymi Vima).

Edytor vi - autorzy Linda Lamb i Arnold Robbins
Wydawca: Helion 2001 (O'Reilly) - wg 6. ang. wydania
ISBN: 83-7197-539-2
http://helion.pl/ksiazki/viedyt.htm
Rozszerzona wersja Learning the Vi Editor w polskim t�umaczeniu.

Ten tutorial zosta� napisany przez Michaela C. Pierce'a i Roberta K. Ware'a,
Colorado School of Mines korzystaj�c z pomocy Charlesa Smitha,
Colorado State University.
E-mail: [email protected].

Zmodyfikowane dla Vima przez Brama Moolenaara.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Przet�umaczone przez Miko�aja Machowskiego,
Sierpie� 2001,
rev. Marzec 2002
2nd rev. Wrzesie� 2004
3rd rev. Marzec 2006
4th rev. Grudzie� 2008
Wszelkie uwagi proszÄ� kierowaÄ� na: [email protected]